Araba (tekerlekli taşıt), insan ve yük taşımaya yarayan tekerlekli motorlu ya da motorsuz her türlü kara taşıtı. Motorsuz olanlar hayvanlarla ya da insanlar tarafından yürütülmektedir. Çekçekler, el arabaları insan gücüyle yürürken, koçu, kaÄŸnı, öküz ve mandayla; fayton, briska, kupa ve benzeri arabalar atla yürütülmektedir. Hollanda ve Belçika’da keçilerin koÅŸulduÄŸu hafif arabalar da vardır.
Arabaların M.Ö. 3000 yıllarında tekerlek ve kızağın bulunmasından sonra ortaya çıktığı düşünülmektedir. İlk çağ kavimlerinin (Sümer, Mısır, Yunan, Asur) arkası açık iki tekerlekli savaş arabaları kullandıkları bu dönemle ilgili adak heykelciklerinde görülmektedir.
Ä°ki tekerlekli ve parmaklıklı ilk arabaları M.Ö 2000′li yıllarda savaÅŸ amacıyla Hititliler yapmıştır. Frigler, Yunanlılar ve Romalılar daÄŸlık ve sarp bölgelerde arabaların devrilmemesi için teker açıklığı kadar mesafede birbirine paralel giden oyuk yollar yaptığı bilinmektedir.
9. yüzyıldan itibaren arabaların üstü kapanmaya baÅŸlamış. 1400’lü yıllardan sonra arabalarda yay makas kullanılarak sarsıntıların azaltılmasında önemli baÅŸarılar saÄŸlanmıştır. Yine aynı dönemde UzakdoÄŸu’da çekçek, Anadolu’da kaÄŸnı, Almanya’da koçu arabaları yapılmıştır.
Fayton ve kupa yapımına 1500′lü yıllarda Ä°ngiltere’de, 17. yüzyılda Berline’ler Fransa’da baÅŸlanmıştır. Demiryolu ulaşımının baÅŸlaması ve 20. yüzyılda otomobillerin geliÅŸtirilmesi ile atlı arabaların önemi oldukça azalmıştır.
Osmanlılarda Tanzimat’a kadar yalnızca padiÅŸahlar, ÅŸeyhülislamlar ve kazaskerler arabaya binebilmekte idi. Tanzimat’tan sonra bu araba ayrıcalığı kaldırılmış, Ä°kinci MeÅŸrutiyet’ten sonra ise kadınlarla erkekler aynı arabaya binmeye baÅŸlamışlardır.
İstanbul’da ilk kullanılan araçlar öküzle çekilen koçu arabaları idi. Daha sonra talikalar kullanılmış, binek olarakta fayton, landon ve berline tipi arabalara binilmiştir.
Türkiye’de 1950′li yıllara kadar Ä°stanbul’da faytona binilirken, 1964 yılına kadar Ankara sokaklarında fayton dolaÅŸmıştır. Günümüzde ise Ä°stanbul Adalarda, Ä°zmir de ve kıyı kentlerimizde turistik amaçlarla fayton taşımacılığı yapılmaktadır.
